ولى درك اين روحانيت بر نفوس آلوده و زبون مكنتها بسى دشوار است . به ياد روزى كه فضيلت و تقوى ملاك و معيار سنجشها باشد و به ياد روزى كه علم و تقوى باهم پيش برود . از عمر بابركت 88 ساله ( تولد 1308 قمرى وفات رجب 1396 قمرى ) مرحوم محمد على معلم حبيب‌آبادى لااقل شصت سال آن‌همه در تعلم و تعليم و تأليف و تهذيب نفس گذشت ، آثار علمى او بالغ بر سى اثر است كه يكى از آنها كتاب بسيار وسيع و محققانه مكارم الآثار است . اين كتاب كه حاصل زحمت‌ها و كوششهاى فراوان مرحوم معلم است حدود پنجاه سال تأليف آن به طول انجاميده و طبق مقدمهء خود مؤلف بر جلد اول نگارش آن صبح روز چهارشنبه چهارم ماه صفر سنه 1338 هجرى قمرى شروع شده است و پيوسته تا زمان فوت ادامه داشته است . اساس تأليف آن بر احوال و آثار رجال علم و ادب و شعر و فلسفه و عرفان دو قرن اخير يعنى قرن 13 و 14 هجرى است . روش مرحوم معلم حبيب‌آبادى در تحقيق احوال رجال علمى گاهى به سرحد وسواس رسيده است و يكى از بالاترين مزاياى اين كتاب اينست كه هيچ‌گونه رنگ تعصب در آن ديده نمىشود و همه جا معلم حق را دنبال كرده است . و ديگر از مزاياى آن ذكر مآخذ و منابع است كه حتى بعد از ذكر جملهء كوتاهى مأخذ و گاهى مآخذ آن را ذكر كرده است كه درست تحقيقات علمى و ادبى و تاريخى علامهء بزرگوار محمد قزوينى را به ياد مىآورد . كسانى كه گوشه‌يى از تاريخ يا ادب را براساس نقد مطالعه كنند يا بخواهند شرح‌حالى را دور از غوغاى تعصب از لابه‌لاى كتابهاى پراكنده كه گرد و غبار اعصار و قرون آن را از ديدگان مستور ساخته و افكار و تخيلات آن را دگرگون جلوه داده است آن‌چنان‌كه بوده دريابند دشوارى كار تحقيق و تتبع را به خوبى احساس مىنمايند و بگوشهء از زحمات مرحوم معلم دربارهء اين كتاب پى مىبرند . از اين كتاب تاكنون پنج مجلد در كمال صحت و نفاست و اتقان چاپ و منتشر شده است ، در اين 5 جلد بالغ بر 1125 شرح حال ديده مىشود . ان‌شاءالله به يارى خدا و عنايت مردان راه حق بقيه مجلدات آنكه احتمالا ده مجلد ديگر است طبع و نشر گردد . تجزيه و تحليل « مكارم الآثار » و ساير آثار علمى و ادبى مرحوم معلم را كتابى